Rabdomiolisis — Glosari

Apa Itu Rabdomiolisis?

Rabdomiolisis (sering dipendekkan kepada “rhabdo”) ialah keadaan perubatan serius di mana otot rangka yang rosak pecah dengan cepat, melepaskan kandungan intraselularnya — termasuk mioglobin, kreatin kinase (CK), kalium, dan fosfat — ke dalam aliran darah.

Akibat paling berbahaya ialah kecederaan buah pinggang akut, kerana mioglobin boleh menyumbat tubul renal.

Rabdomiolisis dicirikan oleh sakit otot yang teruk, kelemahan, dan air kencing berwarna coklat gelap (“berwarna cola”).

Ia adalah kecemasan perubatan yang memerlukan kemasukan hospital segera dan terapi cecair intravena yang agresif.

Punca biasa termasuk senaman melampau (terutamanya pada individu yang tidak terlatih), strok haba, kecederaan hempasan, ubat-ubatan tertentu (statin, dalam kes jarang), penggunaan dadah haram, dan dehidrasi yang teruk.

Ia tidak disebabkan oleh suplemen creatine.

Kaitan dengan Suplemen Creatine

Rabdomiolisis relevan dengan perbincangan creatine atas dua sebab:

1. CK sebagai penanda bio: Kreatin kinase ialah penanda darah utama yang digunakan untuk mendiagnosis rabdomiolisis.

Suplemen creatine dan senaman biasa kedua-duanya meningkatkan tahap CK sedikit (biasanya kepada 200-500 U/L), yang merupakan tindak balas fisiologi normal.

Dalam rabdomiolisis, CK meningkat kepada 10,000-100,000+ U/L — magnitud yang sama sekali berbeza.

Atlet yang mengambil creatine perlu memaklumkan doktor mereka tentang suplemen supaya CK yang sedikit meningkat tidak disalah tafsir.

2. Salah tanggapan tentang punca: Mitos berterusan mencadangkan suplemen creatine boleh menyebabkan atau menyumbang kepada rabdomiolisis.

Kenyataan Rasmi ISSN (2017) tidak menemui bukti yang menyokong dakwaan ini. Creatine tidak merosakkan gentian otot — ia menyokong pengeluaran tenaga mereka.

Kes di mana rabdomiolisis berlaku pada pengguna creatine boleh dikaitkan dengan senaman melampau, bukan suplemen itu sendiri.

Dalam iklim tropika Malaysia, di mana risiko dehidrasi semasa senaman luar adalah tinggi, mengekalkan penghidratan yang mencukupi jauh lebih penting untuk mencegah rabdomiolisis daripada bimbang tentang suplemen creatine.

Istilah Berkaitan

Kreatin Kinase — Enzim yang dilepaskan semasa pecahan otot
Dehidrasi — Faktor risiko rabdomiolisis, terutamanya dalam iklim tropika
Kreatinin — Hasil sampingan metabolik yang sering dikelirukan dengan kreatin kinase

Rujukan

Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, Ziegenfuss TN, Wildman R, Collins R, Candow DG, Kleiner SM, Almada AL, Lopez HL. (2017). International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. *Journal of the International Society of Sports Nutrition*. doi:10.1186/s12970-017-0173-z PubMed

Soalan Lazim

Adakah creatine menyebabkan rabdomiolisis?

Tidak. Tiada bukti saintifik bahawa suplemen creatine pada dos yang disyorkan (3-5g/hari) menyebabkan rabdomiolisis. Rabdomiolisis disebabkan oleh senaman fizikal yang melampau, kecederaan hempasan, atau ubat-ubatan tertentu — bukan oleh creatine. Creatine mungkin meningkatkan tahap kreatin kinase (CK) sedikit, yang merupakan tindak balas fisiologi normal, bukan tanda rabdomiolisis.

Mengapa kreatin kinase meningkat dalam rabdomiolisis?

Apabila gentian otot rosak dan pecah, kandungannya — termasuk kreatin kinase (CK) — bocor ke dalam aliran darah. Tahap CK melebihi 10,000 U/L biasanya diagnostik untuk rabdomiolisis. Senaman biasa dan suplemen creatine mungkin menaikkan CK kepada 200-500 U/L, yang merupakan julat normal dan selamat.

Perlukah saya berhenti mengambil creatine jika tahap CK tinggi?

Tahap CK yang sedikit meningkat selepas senaman adalah normal dan bukan sebab untuk berhenti creatine. Walau bagaimanapun, jika CK anda meningkat dengan ketara (melebihi 5,000 U/L), anda perlu mendapatkan rawatan perubatan tanpa mengira penggunaan creatine. Maklumkan doktor tentang suplemen anda supaya mereka boleh mentafsir keputusan darah dengan tepat.